In het werkjaar 2023-2024 werd bij slechts 16 van de 1100 beroepen bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen gekozen voor een bemiddeling. “Dit verwaarloosbaar aantal bemiddelingen roept vragen op over de werkbaarheid en effectiviteit van de procedure”, aldus Vlaams parlementslid Lydia Peeters (Open Vld) die hierover een schriftelijke vraag stelde aan bevoegd minister Zuhal Demir.

De RVVB behandelt beroepen tegen beslissingen van de provincies en de Vlaamse Regering over vergunningen, registraties en onteigeningen. Iedere belanghebbende kan bij de Raad beroep indienen.

1100 beroepen bij de RVVB maar slechts 16 bemiddelingspogingen
In het werkjaar 2023-2024 werden 1100 beroepen ingediend bij de RVVB, waarvan 1001 rond een omgevingsvergunning (cf. jaarverslag DBRC). Hiermee overschrijdt het aantal beroepen voor het derde jaar op rij de kaap van 1.000, het hoogste cijfer sinds 2009.

“Terwijl de bouwsector kreunt onder lange vergunningsprocedures en regeldrift, blijft het aantal beroepen toenemen. Dit met nog langere procedures en nog meer onzekerheid tot gevolg. De (te) lage drempel om beroep aan te tekenen, zorgt zowel voor tijd- als geldverlies. Dat is slecht voor onze woningmarkt en onze economie. Kafkaiaanse toestanden die we een halt moeten toeroepen”, aldus Peeters.

De Raad kan een bemiddelingsprocedure opstarten op gezamenlijk verzoek door de partijen of op eigen initiatief mits akkoord van de partijen. Bij een akkoord bekrachtigt de Raad het akkoord, zo niet wordt de vernietigingsprocedure verder gezet. Maar deze bemiddeling blijkt geen succes te zijn. Bij slechts 16 beroepen werd hiervan gebruik gemaakt, waarvan één met succes. Drie bemiddelingen werden gestaakt en 12 zijn nog lopende. De voorbije tien werkjaren werden 98 bemiddelingen opgestart.

Om geschillen niet te laten uitmonden in een rechtszaak, moeten we sterker inzetten op bemiddeling. Mits goodwill van beide partijen is het niet alleen sneller, maar ook goedkoper en resulteert het in een oplossing waar iedereen zich beter bij voelt. Geen winnaar, maar ook geen verliezer. Het helpt ons ook in de strijd tegen de gerechtelijke achterstand. Aan bemiddelaars alvast geen gebrek, want de capaciteit werd uitgebreid tot drie interne en zes externe bemiddelaars.

Geen hervorming van de bemiddelingsprocedure
Tijdens de commissie van 18 februari jl. zei de minister dat de bemiddelingsprocedure aan een hervorming toe is en dat ze deze tegen het licht zou houden. Uit de vraag van Peeters blijkt nu dat de procedure niet hervormd wordt, maar dat er ingezet wordt op promotie en sensibilisering. Het lage aantal bemiddelingen houdt volgens de minister verband met de vrijwilligheid en niet met de procedure zelf want deze zou al vrij laagdrempelig zijn.

Op de evaluatie zelf hebben we echter geen zicht. Het is bovendien ook niet duidelijk hoe vaak de Raad zelf het initiatief neemt tot bemiddeling wat in het licht van sensibilisering toch ook niet onbelangrijk is. “Extra promotie is noodzakelijk. Want onbekend is onbemind. Maar tegelijk is het cruciaal om de bemiddelingsprocedure, net zoals de beroepsprocedure zelf, onder de loep te nemen. Dé uitdaging is immers om het aantal procedures terug te dringen. Dit door de drempel tot beroepen te verhogen en de drempel tot bemiddeling te verlagen. Enkel zo creëren we de noodzakelijk ‘mindshift’ van klassieke rechtsgang naar bemiddeling. Dit in het belang van een snellere rechtsgang en een meer gedragen oplossing voor vergunningsbetwistingen”, aldus Peeters.