Uit het antwoord van Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns op een parlementaire vraag van Lydia Peeters (Anders.) blijkt dat het Strategisch Plan Biolandbouw 2023–2027 zijn eigen doelstellingen niet haalt. De cijfers tonen aan dat de ambities van de minister van Landbouw te hoog gegrepen waren en dat het plan in de praktijk onvoldoende werkt. Voor Peeters is dat geen verrassing: “Bio is een waardevolle niche, maar wel één die landbouwondernemers zélf moeten kunnen maken.”
De voorbije jaren is de aandacht voor biolandbouw sterk toegenomen. Dat is op zich een positieve evolutie. Biolandbouw kan een meerwaarde betekenen voor verduurzaming en marktdiversiteit, en heel wat landbouwers staan daar ook voor open. In de praktijk stoten ze echter vaak op moeilijkheden om een leefbaar businessmodel uit te bouwen.
De analyse van cijfers die Vlaams Parlementslid Lydia Peeters (Anders.) opvroeg bij minister Brouns lijken dat te bevestigen: zijn Strategisch Plan Biolandbouw hinkt nu al achterop. De fameuze 5x5%-doelstellingen, van bio-areaal tot bioconsumptie, blijven op bijna alle vlakken ver onder de vooropgestelde ambities. Het aandeel bio-areaal blijft steken op 1,7%, het aantal biobedrijven op 2,9% en ook de consumptie haalt de lat niet.
Een significant cijfer is het aantal starters. Dat cijfer zit niet in de lift, wat nodig is om de doelstelling te halen, maar daalt. Ook de cijfers over stopzettingen in de biolandbouw zijn bijzonder veelzeggend. Uit het antwoord van de minister blijkt dat maar liefst 53% van de biobedrijven stopt binnen de eerste vijf jaar, en dat 9% zelfs al binnen het eerste jaar de handdoek in de ring gooit. Ook vandaag blijft die uitstroom hoog: in 2024 stopten 17 biobedrijven binnen vijf jaar na hun opstart, op een totaal van 634 biobedrijven in Vlaanderen. Dat betekent dat meer dan 2,5% van alle biobedrijven in één jaar tijd verdwijnt, waardoor een groot deel van de toch al beperkte aangroei opnieuw teniet wordt gedaan. Deze cijfers tonen aan dat een beleid dat inzet op opgelegde doelstellingen en overheidssturing geen duurzaam ondernemerschap creëert in de biolandbouw.
De redenen voor stopzetting spreken boekdelen en zijn door de minister zelf bevestigd: afzetproblemen, wettelijke belemmeringen, hoge kosten en onvoldoende rendabiliteit, vooral bij kleinschalige productie.
Dat falen is volgens Peeters geen toeval, maar het gevolg van een verkeerde filosofie. Ons intensief landbouwmodel en onze beperkte oppervlakte spelen niet in het voordeel van een leefbaar businessmodel. Desondanks is de overheid te veel in de plaats van de ondernemer gaan staan door via plannen en targets te sturen wat landbouwers moeten doen en zelfs indirect wat mensen moeten eten.
Voor Anders. is de conclusie duidelijk. Wie kiest voor bio, moet daarin ondersteund worden. Maar die keuze kan en mag nooit door de overheid opgelegd worden en al zeker niet zonder daarvoor het geschikte ondernemersklimaat te scheppen. Landbouwers zijn ondernemers, geen uitvoerders van een overheidsplan. De vrijheid om te kiezen wat ze telen en wanneer is voor hen essentieel.
Vlaams Parlementslid Lydia Peeters (Anders.): “Als een landbouwer kiest voor bio, is dat goed. Maar het moet altijd zijn of haar keuze blijven. Wie kiest voor bio weet vooraf aan welke normen hij of zij zich moet houden. Onze landbouw vereist meer dan ooit maatwerk en moet rekening houden met wat economisch en praktisch haalbaar is. Het Strategisch Plan Biolandbouw daarentegen is een schoolvoorbeeld van een overheid die wil forceren in plaats van te faciliteren. Vandaag zie je dat dat te ambitieus was en gewoon niet werkt. Ondernemers help je niet door hen te vervangen, maar door hen vrijheid te geven: minder regels, meer vertrouwen.”
Lydia Peeters ziet in de cijfers over bio wel één hoopgevend element: het aandeel vrouwelijke bedrijfsleiders bij nieuw opgestarte biobedrijven bedraagt bijna 50%. Dat is opmerkelijk hoger dan in de landbouw in het algemeen, waar ongeveer 20% van de bedrijven een vrouwelijke bedrijfsleider hebben. Nu 2026 door de Verenigde Naties is uitgeroepen tot Internationaal van de vrouwelijke landbouwers is dat alvast een hoopgevend signaal.
De schriftelijke vraag van Lydia Peeters kan je downloaden via: Schriftelijke vraag 283 (2025-2026) | Vlaams Parlement
Delen op
