In het Vlaams Regeerakkoord lezen we dat de Vlaamse overheid de leegstand en verwaarlozing van bedrijfsruimtes en andere panden wil aanpakken. Hoe men dat wil doen, is echter zeer onduidelijk. Wel werden er, los van elkaar en zonder visie, niet minder dan vier initiatieven, waaronder twee voorstellen en een conceptnota, door de meerderheid genomen. Eén maatregel werd effectief in regelgeving omgezet en dat is de verhoging van de leegstandsheffing, een louter budgettaire maatregel. 

“We zijn uiteraard tegen leegstand en nog veel meer tegen verkrotting en verwaarlozing, of het nu bedrijfspanden, handelspanden of woonpanden zijn. Maar net daarom is het belangrijk dat er een doordacht beleid wordt uitgerold met een duidelijke visie over hoe men leegstand en verwaarlozing effectief gaat aanpakken”, aldus Vlaams parlementslid Lydia Peeters (Open Vld) die zich in de plenaire vergadering van het Vlaams Parlement van 10 december jl. kritisch uitliet over de aanpak van leegstand door de meerderheid. 

We zetten de vier initiatieven met onze kanttekeningen hieronder nog even op een rijtje. 

1. Voorstel van decreet: schrapping subsidie sanering leegstaande/verwaarloosde bedrijfsruimten
Via een voorstel van decreet schrapt men de subsidie voor sloopwerken en saneringswerken van leegstaande/verwaarloosde bedrijfsruimten retroactief vanaf 1 januari 2025. Ook worden er enkele procedurele moderniseringen doorgevoerd. Volgens de meerderheid was de impact van die subsidie te beperkt. Maar volgens Peeters gaat het om een louter budgettaire maatregel en waren er bij de begrotingsopmaak 2025 al geen budgetten meer voorzien voor deze subsidie.

Zie: Voorstel van decreet 441 (2024-2025) nr.1 | Vlaams Parlement

2. Programmadecreet: verhoging leegstandsheffing leegstaande bedrijfspanden met 12%
Via het programmadecreet bij de begroting 2026 verhoogt men de leegstandsheffing voor leegstaande bedrijfspanden met 12%. De verhoging wordt verantwoord als één van de maatregelen om de ruimtelijke transformatie van de bouwshift te realiseren door de vernieuwing en herbestemming van leegstaande bedrijfsruimten te versnellen. Maar ook hier betreft het een puur budgettaire maatregel, zonder enige visie en verdere impactanalyse, zoals ook werd onderschreven door de Inspectie van Financiën en de SERV. Deze maatregel zal enkel impact hebben op bouwshift indien er ook actief ondersteunende en faciliterende maatregelen genomen worden, maar die blijven dus achterwege, aldus Peeters.

Zie: Ontwerp van Programmadecreet bij de begroting 2026 | Vlaanderen.be
Zie ook advies SERV: Advies programmadecreet BO 2026 | SERV

3. Voorstel van resolutie: één geïntegreerd Vlaams leegstandsregister
Via een voorstel van resolutie roept de meerderheid de Vlaamse Regering op om te komen tot één digitaal en geïntegreerd leegstandsregister voor alle leegstaande panden (woningen, handel, bedrijfsruimten). De Vlaamse overheid beheert de databank en de lokale besturen mogen nog detecteren, registreren en bezwaren afhandelen.
Hoe de lokale besturen hierbij betrokken worden, is volgens Lydia Peeters echter onduidelijk. Vandaag zijn het immers nog altijd de lokale besturen die de meeste initiatieven nemen rond de kleinere bedrijfspanden, handelspanden en woonpanden.

Zie: Voorstel van resolutie 438 (2024-2025) nr.1 | Vlaams Parlement

4. Conceptnota leegstandsbeleid
Dan is er nog – als laatste in de rij – de Conceptnota over leegstandsbeleid die op 5 december jl. geagendeerd werd op de Vlaamse Regering, waarbij wordt aangekondigd dat er een regelgevend hervormingstraject zal volgen. Een conceptnota waarin men zegt dat men voor digitalisering, detectie, registratie en opschorting gaat, en men de rolverdeling tussen de verschillende entiteiten – Vlaamse en lokale entiteiten – wil verbeteren. Dit alles gealigneerd op het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen, een beleidsplan dat er nog steeds niet is.

Zie: Conceptnota: "Hervorming van regelgeving, processen en procedures inzake de registratie leegstaande en/of verwaarloosde bedrijfsruimten" | Vlaanderen.be

Lydia Peeters: “Vandaag is het dus nog vaagheid troef over hoe de Vlaamse Regering leegstand wil aanpakken. We hebben enkel vier initiatieven, los van elkaar, zonder visie over hoe men leegstand en verwaarlozing effectief wil aanpakken. Je zou verwachten dat er eerst een conceptnota rond een regelgevend hervormingstraject komt wat dan uitgerold wordt in effectieve maatregelen. Ook de rol van de lokale besturen is zeer onduidelijk." Peeters zal dit traject dan ook nauw blijven opvolgen en erover waken dat de Vlaamse overheid de lokale autonomie respecteert en niet nog meer gaat beknotten.

Zie het volledige verslag van het debat in de plenaire vergadering hierover: Verslag plenaire vergadering woensdag 10 december 2025, 14 uur | Vlaams Parlement