Vlaams parlementslid Lydia Peeters (Open Vld) erkent dat de Vlaamse Regering woord heeft gehouden door binnen een jaar met een eindrapport van de Gemengde Commissie Vergunningen (GCV) en een actieprogramma te komen. “Maar snelheid en nota’s alleen volstaan niet,” waarschuwt Peeters. “The proof of the pudding is in the eating. Het actieprogramma bevat goede intenties, maar laat op cruciale punten kansen liggen om vergunningen écht eenvoudiger, sneller en rechtszekerder te maken.”
Het actieprogramma werd slechts als “mededeling” geagendeerd op de Vlaamse Regering namens de minister-president en minister van Omgeving Jo Brouns. Het is een ‘conceptnota’ die nu verdere actie vereist. Het is spijtig dat diverse concrete voorstellen van decretale aanpassing nog geen groen licht kregen. Het is tevens opvallend dat de conceptnota niet mee ondertekend werd door de minister van Justitie, terwijl ruim 10 actiepunten betrekking hebben op de Raad voor Vergunningsbetwistingen (RvvB) en de Dienst van de Bestuursrechtscolleges (DBRC), die onder Justitie vallen. Dat roept vragen op over de betrokkenheid en het engagement om deze maatregelen ook effectief uit te voeren.
Ook over de timing en fasering blijft nog onduidelijkheid bestaan. Tijdens de toelichting in de commissie op 13 januari jl. sprak de minister over een uitrol in 2026, met regelgevende initiatieven en quick wins. In het actieprogramma zelf wordt helaas géén timing vooropgesteld, noch voor de quick wins noch voor de lange termijnacties.
De vraag blijft wanneer we eindelijk de vereenvoudiging en versnelling op het terrein zullen zien? De doorlooptijd van een decreetsaanpassing is gemiddeld 10 maanden. Vandaag liggen nog géén ontwerpen op tafel en tal van bedenkingen van de klankbordgroep – waar overigens een aantal instanties de vergadertafel verlieten – werden helaas niet meegenomen. Het getalm moet gedaan zijn en de sense of urgency is vaak zoek. Voorbeeld daarvan is het feit dat het geprezen modulaire vergunningendecreet, goedgekeurd in mei 2024, nog steeds niet in voege is bij gebrek aan uitvoeringsbesluiten en eventuele reparaties die worden aangekondigd.
Het is tijd voor actie. De noodkreet van de bouwsector, de daling van het aantal goedgekeurde bouwvergunning, de lange doorlooptijden en de woningnood moeten aanzetten tot spoed. Want je krijgt vandaag geen twee stenen meer op elkaar gelegd.
Verder moeten we toch ook kritisch zijn over enkele inhoudelijke keuzes in de conceptnota.
Zo wordt nauwelijks rekening gehouden met advies 5 van de GCV: Maak komaf met soft law die vandaag te vaak wordt gebruikt door administraties om vergunningen te blokkeren of aan te vechten. Voorbeelden zijn legio: omzendbrieven, instructies, kaarten, richtlijnen, inplantingsvereisten,…. allemaal regeltjes waaruit men elementen kan putten om met het vingertje te wijzen. Het louter verzamelen van deze soft law in een infoloket - zoals aangekondigd in het actieprogramma - is géén vereenvoudiging, maar een risico op nog méér beroepen en méér rechtsonzekerheid.
Ook de aangekondigde versterking van vooroverleg en bemiddeling vraagt aandacht. Het klinkt misschien positief, maar het kan de doorlooptijden van vergunningen nog doen toenemen, alsook de workload voor betrokkenen. Bemiddeling is geen wondermiddel. Bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen werd in 2023-2024 voor slechts 16 van de 1.100 dossiers een bemiddeling opgestart, met beperkte slaagkansen. Een bemiddeling zonder voorafgaande instemming van alle betrokkenen zal weinig soelaas brengen.
Over beroepsprocedures is Peeters bijzonder scherp. Ze heeft begrip voor gegronde beroepen van burgers, maar veel frustratie komt voort uit beroepen door overheidsadministraties zelf. Ruim 96% van de vergunningen worden afgeleverd door de lokale besturen die hier ook heel wat knowhow hebben en het best geplaatst zijn om, binnen het wettelijk kader, de opportuniteit van de projecten te beoordelen. Helaas voelen diverse administraties (DOMG, ANB, AWV, Onroerend Erfgoed,….) zich geroepen om naast de legaliteit ook de opportuniteit van de projecten te beoordelen, met opeenvolgende beroepsprocedures tot gevolg. Het is aan de politiek om hier een halt toe te roepen en het vertrouwen in de lokale besturen te bevestigen!
Verder betreurt Peeters dat het actieprogramma nauwelijks aandacht besteedt aan de procedure Complexe Projecten. Elf jaar na de invoering (2015) is er nog geen enkel complex project gerealiseerd. Voor vele projecten werden heel wat openbare onderzoeken georganiseerd en verwachtingen gecreëerd doch tot op heden niet ingevuld of gerealiseerd. Tegelijk stellen we vast dat heel wat projecten die opgestart werden onder deze procedure inmiddels werden stopgezet. Een grondige herevaluatie is ook hier dringend aan de orde.
Wat betreft het instrument ‘Bestemmingsneutraliteit’ pleit Peeters voor meer pragmatisme en durf. Het instrument van bestemmingsneutraliteit voor hernieuwbare energie werd reeds ingeschreven in het Witboek BRV in 2017. In de vorige legislatuur werden proefprojecten uitgerold door AWV rond zonne-energie ter hoogte van tunnelmonden. Hier ligt nog een enorm potentieel dat kan benut worden. Dus ook hier is getalm en of bijkomende studie niet nodig.
Lydia Peeters besluit: “Ons vergunningenbeleid is een moeras van regels en procedures, een hindernissenparcours voor iedereen die wilt bouwen en ondernemen. Dat moet veranderen. De Gemengde commissie Vergunningen en de Klankbordgroep hebben heel wat waardevolle elementen op tafel gelegd. Het is nu tijd voor actie. Ik roep de Vlaamse regering op om snel werk te maken van het noodzakelijk wetgevend werk inzake procedureregels en tegelijk komaf te maken met de wildgroei aan sectorale regels die projecten hypotheceren. Een conceptnota alleen zal zeker niet volstaan!"
Het debat in de commissie kan je volgen via: Commissie voor Leefmilieu, Natuur en Ruimtelijke Ordening dinsdag 13 januari 2026, 13 uur | Vlaams Parlement
Delen op
