Ons omgevingsbeleid dreigt volledig vast te lopen als de Vlaamse Regering geen echte doorbraak forceert in het vergunningenbeleid. Dat stelde Vlaams parlementslid Lydia Peeters (Open Vld) tijdens de bespreking van de begroting Omgeving in het parlement. “Omgeving is een beleidsdomein dat verandering vraagt, maar het Vlaams vergunningenbeleid doet precies het omgekeerde: het maakt verandering bijna onmogelijk. Een begroting is één zaak, maar zolang die middelen niet besteed kunnen worden en plannen niet uitvoerbaar zijn, blijft het beleid een dode letter”, zegt Lydia Peeters.

Bij de bespreking van de beleidsnota vorig jaar diende Open Vld een motie in om versneld werk te maken van een vereenvoudigd, rechtszeker en uitvoerbaar vergunningenkader. Schrap verouderde en overbodige sectorale regels die enkel zorgen voor vertraging en frustratie, en maak snelheid met de bouwshift met ook aandacht voor innovatieve woonvormen als antwoord op de acute woonnood, zo luidde het bij Open Vld. Een jaar later moet Peeters vaststellen dat er nauwelijks vooruitgang is geboekt. Er is een lijvig rapport van de Gemengde Commissie Vergunningen met 45 interessante voorstellen, maar met amper aandacht voor de noodzakelijke hervorming van de sectorale regelgeving. Ook de modulaire omgevingsvergunning blijft uit, dit ondanks aandringen door de meerderheid en stakeholders.

Daarbovenop werkt Vlaanderen vandaag nog steeds met een structuurplan uit 1997. Na bijna 30 jaar is er nog steeds geen nieuw Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. Enkel een conceptnota die mikt op het schrappen van 30.000 hectare harde bestemmingen, maar zonder onderbouw, rechtszekerheid of investeringsstrategie. Adviesraden en sectoren maken zich dan ook terecht zorgen. Niet omdat ze geen vooruitgang willen, maar omdat wat op tafel ligt geen zekerheid en toekomstperspectief biedt.

De gevolgen van de stilstand zijn ook zichtbaar op het terrein. Het aantal omgevingsvergunningen blijft afnemen en de bouwsector slaat alarm. Voor het eerst sinds 2018 kwamen er in 2025 ruim minder dan 30.000 woningen bij, terwijl de bevolking blijft groeien en de wachtlijsten voor sociale woningen oplopen. Daarnaast klaagt VOKA het structureel tekort aan bedrijventerreinen aan, wat investeringen afremt. Elke vergunning die te laat komt, vernietigd wordt of vastloopt, heeft een economische én maatschappelijke kost.

Betonnen beleid
Peeters verwijst in haar tussenkomst naar het boek ‘Het Betonnen Beleid’ van Quinten Jacobs dat duidelijk de vinger op de wonde legt: In Vlaanderen krijg je nog weinig veranderd omdat structuren muurvast zitten. Tal van uitdagingen raken maar niet opgelost en dit omdat we in een moeras zitten van regels, bestuursniveaus en procedures die echte vooruitgang verstikken.

De begroting Omgeving voor 2026 zet opnieuw middelen in om het huidige systeem draaiende te houden (o.a. studies, werkgroepen, kwaliteitskamers), maar niet om het te moderniseren. Dit is een begroting die vooral stilstand financiert, in plaats van te investeren in vereenvoudiging, rechtszekerheid en vooruitgang. Om meer slagkracht te krijgen en een antwoord te kunnen bieden op alle uitdagingen, moeten we werk maken van een systeemhervorming.

Peeters roept de Vlaamse Regering dan ook op om de daad bij het woord te voegen en eindelijk werk te maken van een echte grondige hervorming van het vergunningenkader. "Vlaanderen heeft geen tekort aan plannen, maar aan de uitvoerbaarheid ervan. Daar loopt het vaak op vast. Zonder echte ambitie tot verandering is het omgevingsbeleid niet meer dan een papieren realiteit. Als deze Vlaamse Regering oprecht meent dat het vergunningenbeleid één van de belangrijkste werven is, dan is het tijd om dat te tonen en de betonnen muur van ons vergunningenbeleid te slopen”, zo besluit Peeters.