In 2023 keurde de Vlaamse Regering de gewestelijke stedenbouwkundige verordening (GSV) Hemelwater goed, met als doel hemelwater maximaal ter plaatse te houden en te laten infiltreren. Een nobel doel, maar de uitvoering loopt vandaag volledig vast op onduidelijke regelgeving, waarschuwde Vlaams volksvertegenwoordiger Lydia Peeters (Open Vld) tijdens de plenaire vergadering van het Vlaams Parlement. In de praktijk blijkt dat vergunningverleners de verordening zeer strikt en uiteenlopend interpreteren. Hoewel de regelgeving uitzonderingsmogelijkheden voorziet, worden die zelden toegepast door lokale overheden, onder meer uit angst voor juridische betwistingen. Dat leidt tot absurde situaties, zeker in stedelijke kernen en op kleine percelen, waar standaardoplossingen zoals wadi’s simpelweg niet haalbaar zijn.

Schoolvoorbeeld van 'soft law': een regel die een regel moet uitleggen
Er bestaat al een technisch achtergronddocument van de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid (CIW) dat de verordening moet verduidelijken, onder meer op het vlak van de mogelijkheid om gemotiveerd af te wijken. Dat document werd zelfs nog aangepast in juni 2025, maar blijkt volgens vergunningverleners en diverse stakeholders moeilijk leesbaar.

Om de onduidelijkheid weg te werken, gaf de Vlaamse Regering op 5 december groen licht voor een omzendbrief die de hemelwaterverordening moet verduidelijken. Volgens Peeters is dat een regel die een regel moet uitleggen en opnieuw een schoolvoorbeeld van ‘soft law’, waar Vlaanderen net van af moet.

Advies expertencommissie genegeerd
Ook de Gemengde Commissie Vergunningen stelde het probleem vast. In haar eindrapport formuleerde ze 45 adviezen, waaronder advies 43 dat expliciet oproept tot een aanpassing van de hemelwaterverordening om te komen tot robuustere en rechtszekere regelgeving. In een ander advies pleit de commissie bovendien uitdrukkelijk voor het afbouwen van ‘soft law’.

“En wat doet de minister? Hij legt beide adviezen naast zich neer,” aldus Peeters. “De verordening blijft onaangeroerd, maar we krijgen er wel opnieuw een cascade van richtlijnen bij. Zo creëren we nog meer onzekerheid in plaats van duidelijkheid. In plaats van de regelgeving zelf te verduidelijken, komt de minister met een omzendbrief om een technisch document te verduidelijken dat op zijn beurt de verordening moet verduidelijken. Dit is puur Kafka”, stelt Peeters scherp.

Oproep tot echte hervorming
Volgens Peeters draagt deze aanpak rechtstreeks bij tot het vastlopen van het vergunningenbeleid. Onduidelijke sectorale regelgeving leidt te vaak tot ongunstige adviezen, weigeringen en vernietigingen, met grote gevolgen voor burgers, lokale besturen en de bouwsector.

Lydia Peeters roept de Vlaamse regering dan ook op om het advies van de experten te volgen en de hemelwaterverordening grondig te herwerken. “Iedereen is het erover eens dat we nood hebben aan duidelijke, transparante en juridisch robuuste regels. Dat bereik je niet met soft law, maar door de regelgeving zelf te verbeteren. Maak één duidelijke, begrijpbare en toepasbare Hemelwaterverordening die maatwerk mogelijk maakt en rechtszekerheid biedt. Alleen zo kunnen vergunningverleners correct werken en vermijden we Kafkaiaanse toestanden.”

Het volledige verslag van de actuele vraag kan je bekijken via: Verslag plenaire vergadering woensdag 17 december 2025, 14 uur | Vlaams Parlement