Vlaams parlementslid Lydia Peeters (Open Vld) dringt er bij minister Brouns op aan om de pluviale overstromingskaarten af te voeren. “Die regenkaarten zijn gebaseerd op louter digitale en theoretische modellen en zijn niet getoetst aan de realiteit op het terrein. Zogezegd zijn die kaarten enkel “informatief”. In de realiteit kan in het kader van de verplichte watertoets echter geoordeeld worden dat een grond onbebouwbaar wordt.” Voor oppositiepartij Open Vld kan het niet dat de Vlaamse regering mensen de facto onteigent op basis van kaarten waarover ze geen inspraak hadden en ze vaak zelfs niet eens op de hoogte gebracht worden. Lydia Peeters heeft dan ook een conceptnota klaar met voorstellen om eigenaars te beschermen en deze kaarten op te schorten.

Stel je voor: Je hebt al een aantal jaar een bouwgrond, maar de tijd is gekomen dat je hem effectief wil gaan bebouwen. Je vraagt met veel vertrouwen een omgevingsvergunning aan. Wat blijkt? Je aanvraag wordt afgekeurd omdat jouw bouwgrond op basis van een regenkaart onbebouwbaar wordt geacht door een ambtenaar. Je grond is plots ineens waardeloos geworden.

Gebrek aan inspraak en transparantie

Dat is exact wat de Vlaamse pluviale overstromingskaarten dreigen te doen met vele bouwgronden in Vlaanderen. Dat zijn regenkaarten die potentiële overstromingen ten gevolge van intense lokale neerslag in kaart brengen. Er zijn een aantal problemen met die kaarten. Om te beginnen zijn ze louter gebaseerd op theoretische digitale hoogtemodellen en simulaties. Dat komt er in de praktijk altijd op neer dat een onbebouwde bouwgrond op papier altijd de pineut zal zijn. Vaak gaat het zelfs over bouwkavels in recente verkavelingen, waarvan de voorschriften duidelijk zijn en waar zelfs aangrenzende percelen zijn bebouwd. Er zitten heel wat fouten in deze kaarten. Bovendien is er voor deze kaarten geen openbaar onderzoek of andere vorm van inspraak gebeurd. Eigenaars zijn op de koop toe vaak niet eens op de hoogte over hoe zo’n kaart hun grond intekent.

Zogezegd zijn de kaarten enkel “informatieve advieskaarten”. In de praktijk gaan ambtenaren de kaarten echter gebruiken bij de verplichte watertoets. Het kan dus goed zijn dat zij oordelen dat een bouwgrond onbebouwbaar is en dat de vergunning geweigerd moet worden. Dat leidt ertoe dat een bouwgrond waardeloos wordt.

Niet-bindende soft law

Lydia Peeters vindt dan ook dat dit soort kaarten met verregaande impact onaanvaardbaar zijn. Dergelijke ‘soft law’ mag nooit automatisch tot ongunstige adviezen leiden en beslissingen moeten steeds deftig gemotiveerd worden. Vergunningverlenende overheden moeten nog de vrijheid houden om op basis van de lokale context te oordelen. Tot slot moeten eigenaars altijd op de hoogte gebracht worden en moet er beter gecommuniceerd worden in het algemeen over de impact van de kaarten. Ook de expertencommissie Vergunningen adviseert om de kaarten te verfijnen, lokale correcties mogelijk te maken en het juridisch statuut van de kaarten duidelijker te omschrijven.

“Het is onaanvaardbaar dat Vlaanderen gebruik maakt van foute en dubieuze digitale kaarten die gronden onbebouwbaar en waardeloos maken. Dit is een grondige aantasting van het eigendomsrecht. Voer deze kaartenklucht dus af. Kaarten kunnen enkel als er inspraak mogelijk is én wanneer je er zeker van bent dat ambtenaren ze niet blindelings en automatisch gaan toepassen. Als je dat niet kan garanderen, doe het dan gewoon niet”, zo luidt het bij Lydia Peeters.

Op de commissie Leefmilieu van 2 december lichtte Lydia Peeters de conceptnota toe die op haar initiatief vanuit Open Vld werd ingediend rond de pluviale kaarten. De toelichting kan je hier herbekijken.